We Are Change Holland

Recent waren in de media diverse artikelen gewijd aan het fenomeen 'complottheorieën' en de bijbehorende 'conspiracy theorists'. Op sites als nujij.nl brandden diverse discussies los over het fenomeen complottheorie, met de aanslagen van 9/11 als voornaamste onderwerp. Rondom het begrip 'complot' hangt nog steeds een negatieve bijklank, die maar al te graag wordt benut door de massamedia en politici. Zo noemde Alexander Pechtold onlangs op een debat over privacy enkele We Are Change Holland leden 'believers', kreeg hiermee de lachers op zijn hand en gaf de WAC Holland leden hiermee al direct een negatief stempel, nog voordat hij hun vragen beantwoordde(of ontweek). Wie ergens een complot in ziet, is volslagen mesjogge, zo luidt ongeveer de achterliggende gedachte. Maar is dat wel zo? Wat is precies een complot en hoe wordt dit begrip behandeld door de media? En zijn complotten echt zo vergezocht als wel wordt beweerd?

Wie het woordenboek er op naslaat, ziet dat een complot een bepaalde samenzwering of samenspanning omvat, waarbij een bepaald doel bereikt dient te worden via een vaak onorthdoxe weg. Historisch gezien zijn complotten van alle tijden. In de Bijbel werd al geschreven dat Jezus door Judas werd uitgeleverd aan de Romeinen, een complot dus van Judas en de Romeinen. Uiteraard is dit geen algemeen geaccepteerde geschiedenis en zijn hierover vele religieuze discussies gaande, maar ik noem dit slechts als voorbeeld. Wat bijvoorbeeld wel een min of meer algemeen geaccepteerd complot is, is bijvoorbeeld het samenspannen van een aantal nazi officieren o.l.v. kolonel von Stauffenberg tegen Adolf Hitler. Het complot van Stauffenberg e.a. werd uiteindelijk ontdekt doordat de bomaanslag op Hitler mislukte en verdween zo in de geschiedenisboeken. 

Cultuursocioloog dr. Stef Aupers gaf onlangs een verklaring voor het ontstaan van complottheorieen: het groter worden van de afstand tussen burgers en elite. Aupers: "Doordat er zo weinig openbaarheid is, ontstaat er een bepaalde spanning. Want gemeenschappen en sociale netwerken worden juist steeds opener. Ook politici zitten tegenwoordig op Hyves. De overheid was vroeger een terrein dat veel meer verborgen was voor normale burgers. De laatste jaren laten politici zien wat ze doen en worden daarmee transparanter. Dat is in elk geval de boodschap die zij communiceren naar het morrende volk. De eis om geen gesloten gemeenschap meer te zijn, maar een open netwerk, wordt aan steeds meer instituties opgelegd". Doordat gevestigde instituties zoals koningshuizen en politiek nog steeds vrij gesloten zijn, zo redeneerde Aupers, ontstaan complottheorieen: "Er komt een machine van roddel en complottheorieën op gang, juist omdat het sociale verband niet transparant is en die transparantie wel gewenst is. Machtige mensen achter de maatschappelijke coulissen hebben de touwtjes in handen, iets wat de burger niet kan zien en niet kan meemaken maar waar de complottheoreticus wel weet van meent te hebben. Over de overheid, over wat ze uitvreet, en wat ze onder de pet houdt – en ook over het koningshuis – ontstaan steeds meer complottheorieën. Het is een donkere plek in het systeem. Dat leidt tot allerlei fantasieën die wel of niet waar kunnen zijn. Denk bijvoorbeeld aan theorieën rond de dood van Diana. Er doen geruchten de ronde dat het Britse koningshuis daarachter zit". Aupers gaf als voorbeeld de complottheorieen over het Nederlandse koningshuis: "De meest hardnekkige roddel of complottheorie gaat over de Bilderberg-conferenties. Die netwerken van allerlei invloedrijke figuren in binnen- en buitenland bestaan sinds halverwege de jaren vijftig en werden geïnitieerd door Prins Bernhard. Balkenende en Beatrix schijnen er altijd aanwezig te zijn. Maar wat daar precies gebeurt, is onduidelijk. Het is een evenement dat volledig wordt afgeschermd van de burger en de media. Het kan niet transparant worden gemaakt. Het gevolg daarvan is dat er allerlei wilde theorieën worden ontwikkeld over wat daar wordt bekokstoofd. Er zouden allerlei dingen worden besloten die niet democratisch zijn en die niet door de beugel kunnen. Bijvoorbeeld dat Beatrix rond 2001 een verbondje heeft gesloten met Pim Fortuyn, waarbij Fortuyn als joker werd ingezet om de burger te laten zien dat de politiek niet functioneerde. Op die manier kon Beatrix weer instappen en kon de monarchie de macht overnemen. Dit soort theorieën kun je niet verifiëren en ook niet falsificeren, dat is het kenmerk van een complottheorie".

In dit gedeelte maakt Aupers echter een belangrijke fout: een (complot)theorie kan wel degelijk geverifieerd, transparanter gemaakt en ook gefalsificeerd worden als het bewijs daartoe aanleiding geeft. Wat betreft de Bilderberg ontmoetingen, daarvan bestaan bijvoorbeeld uitgelekte documenten die door onderzoekers zoals Daniel Estulin en Jim Tucker onder de aandacht zijn gebracht. Dat deze documenten en hun inhoud vervolgens niet worden opgepikt door de massamedia is een ander punt, maar dat neemt niet weg dat wel degelijk inhoudelijk op theorieen rondom Bilderberg kan worden ingegaan en dat in elk geval de mythe van een vreedzaam clubje elite inmiddels al is ontkracht.

Wat een complottheorie namelijk al dan niet acceptabel maakt, hangt vaak af van wie degene is die de theorie voor het eerst oppert, of wie een bepaald verhaal onacceptabel vindt en een andere interpretatie van feiten hanteert. Is deze figuur of instantie betrouwbaar, wat is zijn invloed op de publieke opinie, zijn argumenten controleerbaar, passen ze in een meer algemenere visie, etc.? Napoleon zei ooit 'geschiedenis is een hoop leugens waarover iedereen het eens is'. Iedereen is het inmiddels wel eens over het feit dat b.v. von Stauffenberg Hitler wilde vermoorden. Ook is het sinds de moord op president John F. Kennedy steeds geaccepteerder geworden om te veronderstellen dat er een complot rond zijn dood bestond en dat Lee Harvey Oswald niet de enige dader was. Alleen de media gaan op dit laatste geval nog steeds nauwelijks in en noemen het bijna bij voorbaat 'conspiracy theory', met andere woorden: flauwekul. Deze denkwijze is volstrekt onverantwoordelijk en gaat feitelijk in tegen de primaire doelstelling van journalisten: onafhankelijke waarheidsvinding.

Tot slot een laatste voorbeeld, de aanslagen van 9/11. De officiele versie zoals naar voren gebracht door de Amerikaanse overheid, de 9/11 Commission en vele andere westerse landen, luidt als volgt: 19 kapers kaapten 4 vliegtuigen en vlogen er vervolgens 3 in de Twin Towers en het Pentagon, waarna het vierde neerstortte door ingrijpen van passagiers. Osama Bin Laden was voor dit alles hoofdverantwoordelijk. Deze versie wordt door de media bijna kritiekloos overgenomen, wordt onderwezen op scholen en is de reden voor 2 oorlogen en het sterven van vele duizenden mensen wereldwijd, de toename van veiligheidsmaatreglen en overheidscontrole etc. Deze officiele versie is, en dit wordt vaak vergeten, op zichzelf een complottheorie!! Namelijk een complot van bin Laden en Al Qaeda tegen Amerika en de westerse normen en waarden. Wie echter van mening is dat er heel wat anders aan de hand was op 9/11 en dit ook met zeer aannemelijke, zelfs wetenschappelijke (denk aan de artikelen over het nanothermite in het wtc stof), argumenten kan staven, wordt door de massamedia en bijna alle politici echter wederom neergezet als een complotter. En dit b.v. omdat alle kritiek op de officiele versie zogenaamd 'pijnlijk is voor de nabestaanden' (van wie velen de officiele versie zelf in twijfel trekken!)zou zijn.  Het debat rondom de oorzaken van 9/11 speelt zich nog steeds niet af in de massamedia, een opmerkelijk feit, aangezien nog dagelijks vele miljoen worden uitgegeven en mensen sterven als direct gevolg hiervan en men mag verwachten dat zo'n gebeurtenis dan tot op de bodem wordt uitgezocht. Het tegendeel is echter het geval: op bijna alle punten van het officiele verhaal van 9/11 is dusdanig veel kritiek geleverd met aannemelijke argumenten, dat bijna het hele officiele verhaal van die gebeurtenissen naar het rijk der fabelen kan worden verwezen.Kortom, een complottheorie waarbij het welhaast lijkt dat Fox Mulder het 9/11 rapport schreef, in plaats van de 9/11 Commission.

Wat kunnen we concluderend opmerken? Rond het begrip complot hangt nog steeds een negatieve zweem, die ervoor zorgt dat alternatieve theorieen over belangrijke gebeurtenissen al bij voorbaat niet serieus genomen worden door media en ook politici. Dit gebeurt maar al te vaak ten onrechte. Complottheorieen maken deel uit van de geschiedenis van de mensheid en zullen dat waarschijnlijk ook wel blijven doen. Wat betreft 9/11 is het simpel, u kunt kiezen tussen de officiele complottheorie en de alternatieve complottheorie(en) zoals die door de 9/11 truth movement zijn opgesteld en onderzocht. Onderzoek elf september zelf en trek uw conclusies, maar besef in elk geval dat als de massamedia iets bestempelen als een complot, dit niet per definitie een product van een gestoorde geest en zodoende onwaar of onjuist hoeft te zijn.